De prijs van landbouwgrond (1990-2006)

De gemiddelde prijs van landbouwgrond is tussen 1995 en 2001 verdubbeld. De laatste jaren stabiliseert de prijs van landbouwgrond zich, na een korte daling na 2001. Met name in 1999 en 2000 stegen de prijzen sterk (met 20 tot 25% per jaar). In 2005 was de prijs van landbouwgrond met gemiddeld 31.000 euro per hectare terug op het niveau van 1998-1999. Dit beeld wordt door diverse bronnen ondersteund; zowel de cijfers van de Dienst Landelijk Gebied (DLG) als die van de Nederlandse Vereniging voor Makelaars (NMV) laten bijvoorbeeld een stabilisatie, of zelfs een lichte stijging zien.
Het gaat hierbij om gronden die verkocht zijn door een agrariër aan een andere agrariër. De grond is pachtvrij en 'los', dat wil zeggen zonder bebouwing, quota, schadevergoedingen, toeslagen, enz. Familietransacties in het kader van bedrijfsovername zijn buiten beschouwing gelaten, evenals verpachte gronden en transacties van gehele bedrijven.

Toekomst

Agrarische makelaars verwachten dat in een dichtbevolkt land als Nederland de gemiddelde prijzen verder zullen stabiliseren. Wel kunnen de regionale prijsverschillen toenemen door een verschil in aantal en oppervlakte van courante percelen grond. Incourante percelen kunnen verder in prijs dalen en courante percelen in prijs toenemen. De makelaars benadrukken de prijsverhogende effecten van wat zij noemen 'warme' grond: grond waar in de toekomst wellicht bebouwing is toegestaan (www.nvm.nl).

Regionale verschillen

Gemiddelde prijs per hectare landbouwgrond in blijvend landbouwkundig gebruik (2005)

Regionale verschillen in agrarische grondprijzen ontstaan niet alleen door de agrarische structuur en de vruchtbaarheid van de gronden, maar ook door de aanwezigheid van een nabijgelegen stad die grootschalig wil uitbreiden. De invloed van die staduitbreidingen op de grondprijs blijkt onder andere uit de verschillen per provincie.
De provincie met de duurste landbouwgrond is Zuid-Holland - tevens de enige provincie in Nederland die al enkele jaren langer duidelijk stijgende prijzen laat zien. De gemiddelde prijs bedraagt er 43.300 euro per hectare in 2005. Zuid-Holland is ook de provincie met de meeste nieuwe woningbouwlocaties en heeft een zeer hoge bevolkingsdichtheid.
Andere provincies met veel stadsuitbreidingen en met hoger dan gemiddelde prijzen zijn Flevoland, Noord-Brabant en Utrecht. De provincie Flevoland kent vooral hoge prijzen door de bodemvruchtbaarheid en de goede verkaveling van de agrarische percelen. De laagste prijzen worden betaald in de drie noordelijke provincies, waar de stedelijke druk relatief laag is. Hier liggen de prijzen tussen 20.000 en 22.500 per hectare; ongeveer de helft van wat een hectare kost in de vier provincies met gemiddeld de hoogste prijzen.

Verschillende statistieken

Er zijn verschillende statistieken en rapportages die de grondprijs in beeld brengen. De statistiek die het verst in de tijd terug gaat, is die van het CBS. Deze op Kadastergegevens gebaseerde statistiek is in 2003 gestopt en kreeg een vervolg via de 'grondprijsmonitor' waarover de Dienst Landelijk Gebied (DLG) aan de Tweede Kamer rapporteert. Ook de Nederlandse Vereniging van Makelaars (NVM) publiceert prijzen voor landbouwgrond. Hun cijfers zijn actueler dan de Kadastercijfers omdat er ongeveer een kwartaal tijdverschil zit tussen de transactie en de aanmelding/verwerking bij het Kadaster. Een nadeel is uiteraard dat enkel transacties van bij de NVM aangesloten makelaars worden opgenomen, terwijl boeren lang niet altijd een makelaar inschakelen. De grafiek geeft de werkelijke prijzen, dus niet de voor inflatie gecorrigeerde prijzen.